Welke warmtepomp je kiest, hangt vooral af van drie dingen: hoe goed je woning geïsoleerd is, welke watertemperatuur je verwarming nodig heeft en hoeveel ruimte je buiten hebt. Een goed geïsoleerde woning die warm blijft op 55°C kiest meestal lucht-water, met een ruime tuin en groter budget grond-water; een oudere woning met een ketel die nu vervangen moet kiest hybride, en wie enkel de leefruimte verwarmt lucht-lucht. Vraagt je woning 60 tot 70°C, dan is eerst isoleren de verstandigste stap.
2027: laatste kans op een warmtepomppremie
Behoor je tot inkomenscategorie 1 of 2? Dan krijg je sinds 1 maart 2026 enkel nog Mijn VerbouwPremie voor een warmtepomp of warmtepompboiler, aan te vragen tot en met 31 december 2027. Voor een lucht-water warmtepomp gaat het om € 1.500. Wil je tijdig overschakelen, leg dan nu al offertes naast elkaar.
Snelle keuze: welk type warmtepomp past bij welke situatie?
De tabel geeft per situatie het type dat het vaakst past; de keuzehulp eronder weegt al je antwoorden af.
| Jouw situatie | Aanbevolen type |
|---|---|
| Goed geïsoleerd, vloerverwarming of radiatoren die volstaan op 55°C, geen grote tuin | Lucht-water warmtepomp (all-electric) |
| Goed geïsoleerd, lage-temperatuurafgifte, ruime bereikbare tuin of plek voor een boring, groter budget | Grond-water (geothermische) warmtepomp |
| Gedeeltelijk gerenoveerd, radiatoren op 60 tot 70°C, gasketel moet nu vervangen worden | Hybride warmtepomp als tussenstap |
| Geen centrale verwarming, appartement of enkel de leefruimte verwarmen | Lucht-lucht warmtepomp |
| Slecht geïsoleerd, jonge gasketel, of verhuizen binnen ongeveer 5 jaar | Eerst isoleren of de afgifte op lage temperatuur brengen, daarna een warmtepomp |
Keuzehulp: welke warmtepomp past bij jouw woning?
Beantwoord zeven vragen over je woning, je verwarming, je tuin en je plannen. Je krijgt het type warmtepomp dat het best past, met de voorwaarden en een link naar meer uitleg.
Hoe de keuzehulp beslist: welke factor stuurt welke keuze?
De keuzehulp telt per antwoord punten op voor vijf mogelijke uitkomsten. Per factor zie je hieronder wat ze beslist.
- Isolatie bepaalt hoe warm het water moet zijn. Een niet-geïsoleerde woning van vóór 1970 verliest typisch 80 tot 120 W/m² op de koudste dag, na een goede renovatie 40 tot 60 W/m².
- Afgiftesysteem: vloerverwarming (30 tot 35°C) geeft de hoogste SCOP, lage-temperatuurradiatoren (40 tot 45°C) een goed rendement. Voor de premie mag de afgiftetemperatuur maximaal 55°C zijn.
- Tuin of perceel beslist of grond-water kan: een horizontaal net vraagt minstens 2 keer de verwarmde woonoppervlakte aan tuin, een verticale boring een vrije plek van ongeveer 4 op 4 meter.
- Ketelleeftijd: moet je ketel nu vervangen worden terwijl de isolatie later volgt, dan is hybride de brug. Bij een jonge ketel loopt de terugverdientijd op tot ongeveer 15 jaar, tegenover ongeveer 10 jaar bij een noodzakelijke vervanging.
- Sanitair warm water: lucht-water en grond-water maken het mee in een boiler van 150 tot 300 liter; lucht-lucht maakt geen warm water.
- Plaats buiten: zonder vergunning staat de buitenunit op minstens 2 meter van de perceelsgrens. Is er geen plek zonder hinder, dan wint grond-water (geen buitenunit).
- Verhuisplannen en budget: een warmtepomp verdient zich meestal pas na 8 tot 15 jaar terug, dus wie binnen ongeveer 5 jaar verhuist, haalt vaak meer uit isolatie.
Beslisboom in tabelvorm
De beslisboom volgt de volgorde waarin een installateur je woning bekijkt; elke stap sluit opties uit.
| Stap | Vraag | Ja | Nee |
|---|---|---|---|
| 1 | Heb je een centraal verwarmingssysteem met water (radiatoren of vloerverwarming)? | Ga naar stap 2 | Lucht-lucht warmtepomp, eventueel met een warmtepompboiler voor sanitair water |
| 2 | Blijven alle kamers warm met een aanvoertemperatuur van 55°C of lager? | Ga naar stap 4 | Ga naar stap 3 |
| 3 | Moet je gasketel nu of binnenkort vervangen worden? | Hybride warmtepomp als tussenstap, isoleer later verder | Eerst isoleren of de koudste radiatoren vervangen, daarna opnieuw stap 2 |
| 4 | Blijf je langer dan ongeveer 5 jaar in de woning? | Ga naar stap 5 | Isolatie met EPC-winst; reken beide opties door als je ketel stuk is |
| 5 | Heb je een ruime bereikbare tuin of plek voor een boring, en budget voor de meerkost? | Grond-water warmtepomp | Ga naar stap 6 |
| 6 | Is er een plek voor de buitenunit op minstens 2 m van de perceelsgrens, zonder geluidshinder? | Lucht-water warmtepomp (all-electric) | Andere opstelling (plat dak, achtergevel, omkasting) of toch grond-water |
Bij stap 2 helpt een eenvoudige proef: zet op een koude dag rond 0°C de aanvoertemperatuur van je ketel op 55°C en daarna op 45°C, en kijk enkele dagen of alle kamers warm blijven. Twijfel je over je situatie, lees dan wanneer we een warmtepomp afraden.
Werking en rendement: waarom de afgiftetemperatuur zo zwaar weegt
Het seizoensrendement (SCOP) zegt hoeveel kWh warmte een warmtepomp levert per kWh elektriciteit. Hoe kleiner het verschil tussen bron en aanvoerwater, hoe hoger de SCOP. Vuistregel: elke graad lagere aanvoertemperatuur levert ongeveer 2 à 3% rendementswinst op.
Formule: elektriciteitsverbruik = warmtevraag ÷ SCOP. Aannames: 15.000 kWh warmtevraag, elektriciteit € 0,30/kWh, gas € 0,11/kWh, gasketel met 85% rendement, zonder vaste kosten en capaciteitstarief.
| Situatie | Berekening | Energiekost per jaar |
|---|---|---|
| Gasketel (85%) | 15.000 ÷ 0,85 = 17.647 kWh × € 0,11 | ± € 1.941 |
| Lucht-water, radiatoren op 55°C (SCOP 2,8) | 15.000 ÷ 2,8 = 5.357 kWh × € 0,30 | ± € 1.607 |
| Lucht-water, vloerverwarming op 35°C (SCOP 4,0) | 15.000 ÷ 4,0 = 3.750 kWh × € 0,30 | € 1.125 |
| Grond-water, vloerverwarming (SCOP 4,5) | 15.000 ÷ 4,5 = 3.333 kWh × € 0,30 | € 1.000 |
De break-even ligt bij SCOP = ketelrendement × (elektriciteitsprijs ÷ gasprijs) = 0,85 × (0,30 ÷ 0,11) ≈ 2,3. Daarboven is een warmtepomp goedkoper in gebruik dan een gasketel. Een oudere woning met radiatoren op 60 à 65°C haalt vaak maar 2,5 tot 3; daarom stuurt de keuzehulp zulke woningen naar hybride of eerst isoleren. Meer uitleg vind je bij het rendement van een warmtepomp.
Kosten per type warmtepomp
De investering verschilt sterk per type. Deze richtprijzen komen van onze pagina over de prijs van een warmtepomp en gelden voor een gemiddelde woning, inclusief plaatsing.
| Type | Richtprijs |
|---|---|
| Lucht-lucht | € 2.500 tot € 8.000 |
| Hybride | € 5.000 tot € 7.000 excl. btw |
| Lucht-water | € 10.000 tot € 18.000 |
| Grond-water | € 10.000 tot € 24.000 |
| Warmtepompboiler (enkel sanitair water) | vanaf ± € 3.000 |
Grond-water is zuiniger, maar de meerkost verdient zich traag terug. Bij 12.000 kWh warmtevraag en SCOP 3,5 tegenover 4,5 bespaar je € 229 per jaar op € 4.500 netto meerkost: ongeveer 20 jaar. Je eigen situatie reken je na met de terugverdientijd-rekentool.
Offertes van erkende installateurs vergelijken?
Vraag gratis tot drie offertes aan bij installateurs uit je eigen regio en kies zelf wat bij je woning past. Zonder verplichting.
Premie en btw per type
De Mijn VerbouwPremie verschilt per type warmtepomp. Voor eigenaar-bewoners in inkomenscategorie 1 en 2 gelden sinds 1 maart 2026 deze bedragen, begrensd tot 20% (categorie 1) of 25% (categorie 2) van de factuur exclusief btw: geothermisch € 4.000, lucht-water € 1.500, hybride € 800, lucht-lucht € 300 en warmtepompboiler € 450. Je vraagt de premie aan tot en met 31 december 2027, met een RESCert-installateur, label A+ of beter (geothermisch A++) en een afgiftetemperatuur van maximaal 55°C.
Ook de btw stuurt de keuze: op levering en plaatsing van een warmtepomp betaal je 6% btw voor facturen van 1 januari 2026 tot en met 31 december 2030, maar een hybride systeem valt daar niet onder en zit aan 21%. De bedragen voor categorie 3 en 4 staan bij welke premies je krijgt voor een warmtepomp.
Plaats, vergunning en geluid
De plaats van de buitenunit beslist vaak tussen lucht-water en grond-water. Zonder omgevingsvergunning mag de buitenunit tot op 2 meter van de perceelsgrens staan of tegen een bestaande scheidingsmuur. Vanaf 5 kW totale elektrische drijfkracht in de woning is een melding klasse 3 bij de gemeente nodig. Voor geluid geldt als streefdoel 45 dB(A) overdag en 40 dB(A) ’s nachts aan de grens met de buren. Alle regels staan bij de regelgeving voor warmtepompen in Vlaanderen en bij geluid van een warmtepomp.
Comfort en sanitair warm water
Een lucht-water of grond-water warmtepomp verwarmt via vloerverwarming of radiatoren en maakt sanitair warm water in een boiler van 150 tot 300 liter. Een lucht-lucht warmtepomp reageert snel en kan koelen, maar maakt geen warm water en verwarmt ruimtes zonder binnenunit, zoals badkamer en gang, nauwelijks. Grond-water met verticale boring kan in de zomer passief koelen. Wil je enkel je warm water verduurzamen, bekijk dan een warmtepompboiler.
Geschikte woning en isolatie
Het vermogen en het type volgen uit een warmteverliesberekening per kamer, niet uit het vermogen van je oude ketel. In ons rekenvoorbeeld daalt het warmteverlies van een woning van 140 m² van 11,3 kW naar 5,1 kW na isolatie van dak, ramen en spouwmuur. De juiste volgorde is daarom: dak, glas, muren, ventilatie, afgifte aanpassen en pas dan het toestel. Lees ook de gids over dimensionering en, voor oudere woningen, een warmtepomp in een woning van vóór 1970.
Onderhoud en levensduur
Een lucht-water of grond-water warmtepomp gaat doorgaans 15 tot 20 jaar mee bij jaarlijks onderhoud, dat ongeveer € 150 tot € 250 per jaar kost. Een lucht-lucht warmtepomp gaat met goed onderhoud doorgaans 12 à 15 jaar mee; de stoffilters reinig je zelf elke 2 à 4 weken in het stookseizoen. Meer daarover lees je bij onderhoud van een warmtepomp.
Wanneer kies je wat? Zes concrete scenario’s
Zo leveren de factoren samen een keuze op.
- Nieuwbouw met vloerverwarming en een tuin van 400 m² (200 m² verwarmd): een grond-water warmtepomp met horizontaal net past, want 2 × 200 = 400 m².
- Gerenoveerde rijwoning met radiatoren die op 55°C volstaan: all-electric lucht-water warmtepomp met boiler, buitenunit op de achtergevel op minstens 2 m van de perceelsgrens.
- Woning uit de jaren 1960, dak geïsoleerd, radiatoren op 65°C, ketel stuk: hybride warmtepomp als tussenstap; later all-electric.
- Appartement met elektrische convectoren: lucht-lucht warmtepomp voor de leefruimte, met een warmtepompboiler voor het sanitair water. Zie een warmtepomp in een appartement.
- Niet-geïsoleerde woning met een ketel van 5 jaar oud: eerst isoleren en de koudste radiatoren vervangen, en de warmtepomp plannen tegen de vervanging van de ketel.
- Goed geïsoleerde woning zonder plek voor een buitenunit: grond-water warmtepomp met een verticale boring op een vrije plek van ongeveer 4 op 4 meter.
Verder vergelijken: vier vervolgpagina’s
Gaf de keuzehulp twee types, of wil je je uitkomst uitdiepen, dan helpen deze vergelijkingen:
- Lucht-water of lucht-lucht warmtepomp: centrale verwarming met warm water tegenover rechtstreekse luchtverwarming per kamer.
- Lucht-water of grond-water warmtepomp: lagere investering tegenover hoger rendement, passieve koeling en geen buitenunit.
- Hybride of all-electric warmtepomp: de belangrijkste keuze bij renovatie, met btw, premie en gasaansluiting naast elkaar.
- Beste warmtepomp: de merk- en modelgids, zodra je weet welk type je zoekt.
Checklist: wat je moet weten vóór je offertes aanvraagt
Met deze gegevens krijg je offertes die je echt kan vergelijken:
- Je jaarlijks gas- of mazoutverbruik van je laatste afrekeningen.
- Het resultaat van de lage-temperatuurproef.
- Welke isolatie er al is (dak, glas, muren, vloer) en wat je de komende jaren plant.
- De verwarmde woonoppervlakte en de oppervlakte en bereikbaarheid van je tuin.
- Een mogelijke plaats voor de buitenunit en de afstand tot de perceelsgrens.
- De leeftijd van je ketel en je wensen voor sanitair warm water en koeling.
- Je inkomenscategorie voor de premie, en dat de installateur RESCert-erkend is.
- Vraag in elke offerte naar een warmteverliesberekening, de SCOP bij jouw aanvoertemperatuur (te controleren in EPREL) en wat inbegrepen is: boiler, buffervat, elektrische aanpassingen.
Waar een goedkope offerte zonder die onderdelen op uitdraait, lees je bij warmtepomp valt tegen: 5 redenen. Onze werkwijze lees je bij hoe we werken.
Veelgestelde vragen over welke warmtepomp kiezen
Dit zijn de vragen die we het vaakst krijgen over het kiezen van een type warmtepomp.
Een warmtepomp werkt met bestaande radiatoren als alle kamers warm blijven op een aanvoertemperatuur van 55°C of lager; lukt dat enkel op 60 tot 70°C, vervang dan de koudste radiatoren, isoleer eerst of kies een hybride warmtepomp.
Voor een horizontaal captatienet heb je minstens 2 keer de verwarmde woonoppervlakte aan spaarzaam beplante tuin nodig, voor een verticale boring volstaat een vrije plek van ongeveer 4 op 4 meter die bereikbaar is voor een boorwagen.
Een hybride warmtepomp is een goede tussenstap als je gasketel nu vervangen moet en je woning nog niet klaar is voor lage temperaturen, maar je blijft aan het gasnet gekoppeld en betaalt 21% btw.
Een lucht-lucht warmtepomp kan als hoofdverwarming dienen in een goed geïsoleerde woning met een open indeling en een correct gedimensioneerd toestel, maar ze maakt geen sanitair warm water en verwarmt ruimtes zonder binnenunit nauwelijks.
Een warmtepomp is niet aan te raden als de verwachte SCOP niet ruim boven de break-even van ongeveer 2,3 komt, als je binnen ongeveer 5 jaar verhuist of als er geen plek is voor de buitenunit zonder hinder voor de buren.
Kies eerst het type warmtepomp en vergelijk daarna modellen op SCOP bij jouw aanvoertemperatuur, geluid en service; de merk- en modelgids staat op onze pagina over de beste warmtepomp.
Bronnen
- Vlaanderen.be: Mijn VerbouwPremie voor een warmtepomp
- EPREL: Europese databank voor energielabels
- Fluvius: capaciteitstarief
- VREG: energieprijzen vergelijken